ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือภาคอีสาน ตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 14 และ 19 องศาเหนือ และระหว่างเส้นแวงที่ 101 และ 106 องศาตะวันออก มีพื้นที่ 105.5 ล้านไร่ หรือประมาณ 1 ใน 3 ของประเทศ ประกอบด้วย 19 จังหวัด ได้แก่ กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อำนาจเจริญ อุดรธานี และอุบลราชธานี
ลักษณะภูมิประเทศ ประกอบด้วยทิวเขาที่สำคัญ ได้แก่ ทิวเขาเพชรบูรณ์ 1 ทิวเขาดงพญาเย็น ทิวเขาสันกำแพง ทิวเขาพนมดงรัก และทิวเขาภูพาน แม่น้ำที่สำคัญ ได้แก่ แม่น้ำชี ยาวประมาณ 765 กิโลเมตร และแม่น้ำมูล ยาวประมาณ 750 กิโลเมตร
ลักษณะภูมิอากาศ เป็นแบบร้อนชื้นสลับร้อนแห้งแล้ง หรือทุ่งหญ้าเมืองร้อน ปริมาณฝนตกเฉลี่ยต่อปีประมาณ 1,200 มิลลิเมตร ฤดูฝนอยู่ในช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม ฤดูหนาวอยู่ในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ และฤดูร้อนอยู่ในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม อุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ 26-27 องศาเซลเซียส อย่างไรก็ตาม ในช่วงฤดูหนาว อุณหภูมิต่ำสุดประมาณ 8 องศาเซลเซียส และในฤดูร้อนอุณหภูมิสูงสุดถึง 41 องศาเซลเซียส
ประชากร ปี 2551 มีจำนวน 22.4 ล้านคน มีกำลังแรงงาน 12.3 ล้านคน และมีผู้ว่างงานประมาณ 1.7 แสนคน คิดเป็นอัตราการว่างงานประมาณร้อยละ 1.4
ผลิตภัณฑ์ภาค (Gross Regional Product: GRP) ปี 2550 ณ ราคาประจำปี มีมูลค่า 904,119 ล้านบาท หรือมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 10 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (Gross Domestic Product: GDP) สาขาเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ สาขาเกษตรกรรม สัดส่วนร้อยละ 20.3 พาณิชยกรรมสัดส่วนร้อยละ 20.1 สาขาอุตสาหกรรม ร้อยละ 16.1 จังหวัดที่มีผลิตภัณฑ์จังหวัดสูงที่สุด ได้แก่ นครราชสีมา รองลงมาคือ ขอนแก่น สำหรับจังหวัดที่มีผลิตภัณฑ์จังหวัดต่ำที่สุด คือ อำนาจเจริญ
สำหรับรายได้ต่อคนต่อปีของภาคเฉลี่ย 40,144 บาท จังหวัดขอนแก่นมีรายได้ต่อคนต่อปีมากที่สุด 68,103 บาท ส่วนจังหวัดศรีสะเกษมีรายได้ต่อคนต่อปี 29,174 บาท น้อยที่สุดในภาคอีสาน และประเทศ
|
ผลิตภัณฑ์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ปี 2550 ณ ราคาปัจจุบัน |
|
มูลค่า(ล้านบาท) |
สัดส่วน(ร้อยละ) |
| เกษตรกรรม |
183,977 |
20.3 |
| การค้าส่งและค้าปลึก |
181,856 |
20.1 |
| อุตสาหกรรม |
145,822 |
16.1 |
| การศึกษา |
107,392 |
11.9 |
| การบริหารราชการแผ่นดิน |
62,304 |
6.9 |
| การขนส่ง |
36,627 |
4.1 |
| อื่น ๆ |
186,141 |
20.6 |
|
รวม |
904,119 |
100.0 |
พืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ ข้าว มันสำปะหลัง อ้อยโรงงาน และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ โดยข้าวมีผลผลิตประมาณ 10 ล้านตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 34 ของผลผลิตข้าวทั้งประเทศ มันสำปะหลังมีผลผลิต ประมาณ 15 ล้านตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 52 ของผลผลิตมันสำปะหลังทั้งประเทศ อ้อยโรงงาน มีผลผลิตประมาณ 27 ล้านตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 40 ของผลผลิตอ้อยโรงงานทั้งประเทศ สำหรับข้าวโพดเลี้ยงสัตว์มีผลผลิตประมาณ 800,000 ตัน คิดเป็นร้อยละ 20 ของผลผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ทั้งประเทศ
อุตสาหกรรมส่วนใหญ่เป็นอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่องทางการเกษตร เช่น โรงสีข้าว โรงงานน้ำตาล โรงงานแป้งมัน เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีอุตสาหกรรมอื่น ๆ ที่สำคัญได้แก่ อุตสาหกรรมเครื่องดื่ม อุตสาหกรรมผลิตเยื่อกระดาษ อุตสาหกรรมตัดเย็บเสื้อผ้า อุตสาหกรรมผลิตร้องเท้า อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ และอุตสาหกรรมแหอวน
ณ สิ้นปี 2551 มีสาขาธนาคารพาณิชย์ 642 สำนักงาน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร 185 สำนักงาน ธนาคารออมสิน 137 สำนักงาน ธนาคารอาคารสงเคราะห์ 21 สำนักงาน ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม 19สำนักงาน สำนักงานบริหารด้านหลักทรัพย์ 38 สำนักงาน บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม 2 สำนักงาน และธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย 1 สำนักงาน
ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2551 เงินฝากธนาคารพาณิชย์ 369,076 ล้านบาท โดยมีสัดส่วนของเงินฝากประจำ เงินฝากออมทรัพย์ และเงินฝากกระแสรายวันต่อเงินฝากทั้งหมดร้อยละ 49 ร้อยละ 47 และร้อยละ 4 ตามลำดับ สำหรับสินเชื่อธนาคารพาณิชย์ 379,587 ล้านบาท มีสัดส่วนของสินเชื่อให้กู้ยืม สินเชื่อเบิกเงินเกินบัญชี และสินเชื่ออื่น ๆ ร้อยละ 56 ร้อยละ 19 และร้อยละ 25 ตามลำดับ
ปี 2549 รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน 11,528 บาท ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อครัวเรือน 10,708 บาท และหนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือน 105,054 บาท ต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับทุกภาค แต่อัตราส่วนค่าใช้จ่ายต่อรายได้สูงที่สุดในประเทศเมื่อเทียบกับภาคอื่น โดยมีอัตราส่วนร้อยละ 92.9 (เท่ากับภาคเหนือ)
