ธปท. กำกับดูแล - สถาบันการเงิน

1. สถาบันการเงิน

ตามนัยมาตรา 4 แห่ง พรบ. การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. 2505 และ พรบ. ประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ธุรกิจสถาบันการเงิน หมายความถึง ธุรกิจธนาคารพาณิชย์ ธุรกิจเงินทุน ธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ และหมายรวมถึงการประกอบธุรกิจของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

1.1 ธุรกิจธนาคารพาณิชย์ หมายความว่า การประกอบธุรกิจรับฝากเงินหรือรับเงินจากประชาชนที่ต้องจ่ายคืนเมื่อทวงถาม หรือเมื่อสิ้นระยะเวลาอันกำหนดไว้ และใช้ประโยชน์จากเงินนั้นโดยวิธีหนึ่งวิธีใด เช่น ให้สินเชื่อ ซื้อขายตั๋วแลกเงินหรือตราสารเปลี่ยนมืออื่นใด ซื้อขายเงินปริวรรตต่างประเทศ

· ธนาคารพาณิชย์

บริษัทมหาชนจำกัดที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ และหมายความรวมถึง ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ และ สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ ที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์

ขอบเขตธุรกิจ

ธนาคารพาณิชย์จะทำธุรกิจโดยการรับฝากเงินจากประชาชนทั่วไป การให้สินเชื่อ การซื้อขายเงินตราต่างประเทศ การซื้อขายตั๋วแลกเงินซึ่งรวมถึงการขายลดหรือขายช่วงลดตั๋วเงิน การรับรอง รับอาวัล ค้ำประกันตั๋วเงิน นอกจากนี้ ยังให้บริการเพิ่มเติมในด้านการค้ำประกันเงินกู้ยืม การให้บริการเกี่ยวกับการชำระเงินและโอนเงิน และการเสนอผลิตภัณฑ์ทางการเงินเพื่อการบริหารความเสี่ยงให้แก่ลูกค้า เช่น ตราสาร อนุพันธ์ด้านอัตราดอกเบี้ย และอนุพันธ์ด้านอัตราแลกเปลี่ยน เป็นต้น

ทั้งนี้ นอกจากธุรกิจที่กล่าวข้างต้น ธปท. ยังได้พิจารณาอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกิจเพิ่มเติมเพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีส่วนในการสนับสนุนการพัฒนาตลาดทุน (ตลาดตราสารหนี้หรือตราสารทุน) เช่น ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์ และให้ธนาคารพาณิชย์สามารถใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เช่น การให้บริการที่เกี่ยวกับการประกันวินาศภัย ประกันชีวิต การให้บริการธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น

· ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย

บริษัทมหาชนจำกัดที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ เพื่อให้บริการแก่ประชาชนรายย่อยและวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมเป็นหลัก โดยมีข้อจำกัด
การประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเงินตราต่างประเทศ ตราสารอนุพันธ์ และธุรกรรมอื่นที่มีความซับซ้อน

ขอบเขตธุรกิจ

ให้บริการได้เฉพาะแก่ประชาชนรายย่อยและวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม และจำกัดวงเงินการให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้แต่ละรายดังนี้

1. ให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้ที่เป็นประชาชนรายย่อยต่อรายไม่เกินวงเงินร้อยละ 0.05 ของเงินกองทุนชั้นที่ 1 ในกรณีที่เป็นสินเชื่อไม่มีหลักประกัน และร้อยละ1 ของเงินกองทุนชั้นที่ 1 ในกรณีที่เป็นสินเชื่อที่มีหลักประกัน

2. ให้สินเชื่อแก่วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมต่อรายไม่เกินร้อยละ10 ของเงินกองทุนชั้นที่ 2

ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดในประกาศ ธปท.เรื่องขอบเขตการประกอบธุรกิจและขอบเขตการทำธุรกรรมของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย

· ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ

บริษัทมหาชนจำกัดที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ ซึ่งมีธนาคารต่างประเทศถือหุ้นไม่ต่ำกว่าร้อยละ 95 ของหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทนั้น

ขอบเขตธุรกิจ

สามารถประกอบธุรกิจได้เหมือนธนาคารพาณิชย์และขออนุญาตเปิดสำนักงานสาขารวม 4 สำนักงานสาขา โดยแบ่งเป็นสาขาในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล 1 สาขาและนอกเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล 3 สาขา โดยขออนุญาตเปิดได้ไม่เกินปีละ 1 สำนักงานสาขา

· สาขาของธนาคารต่างประเทศ

สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทย

ขอบเขตธุรกิจ

สามารถประกอบธุรกิจได้เหมือนธนาคารพาณิชย์ แต่ไม่สามารถมีสำนักงานสาขาของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศได้

1.2 ธุรกิจเงินทุน หมายความว่า การประกอบธุรกิจรับฝากเงินหรือรับเงินจากประชาชนที่ต้องจ่ายคืนเมื่อทวงถาม หรือเมื่อสิ้นระยะเวลาอันกำหนดไว้ ซึ่งมิใช่การรับฝากเงินหรือรับเงินไว้ในบัญชีที่จะเบิกถอนโดยใช้เช็ค และใช้ประโยชน์จากเงินนั้นโดยวิธีหนึ่งวิธีใด

ขอบเขตธุรกิจ

บริษัทจำกัด หรือบริษัทมหาชน จำกัด ที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจบริษัทเงินทุน ตาม พรบ. การประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 โดยการรับฝากเงินจากประชาชนรูปของตั๋วสัญญาใช้เงิน และการให้กู้ยืมเงินตามประเภทของธุรกิจเงินทุนที่ได้รับอนุญาต เช่น การให้กู้ยืมเงินระยะปานกลางและระยะยาวแก่กิจการอุตสาหกรรม เกษตร หรือพาณิชยกรรม การให้เช่าซื้อ (Hire Purchase) การให้เช่าทรัพย์ (Leasing) เป็นต้น

อย่างไรก็ดี ขอบเขตธุรกิจบริษัทเงินทุนไม่ครอบคลุมถึงการให้บริการด้านธุรกรรมปัจจัยการชำระเงินตราต่างประเทศ ซึ่งต้องได้รับอนุญาตจาก รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง จึงไม่สามารถทำธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตรา (Fx) รวมถึง Trade Financing ได้ เช่นเดียวกับธนาคารพาณิชย์ นอกจากนี้บริษัทเงินทุนยังไม่สามารถประกอบธุรกิจบัตรเครดิตได้

1.3 ธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ หมายความว่า การประกอบธุรกิจรับฝากเงินหรือรับเงินจากประชาชนที่จะจ่ายคืนเมื่อสิ้นระยะเวลาอันกำหนดไว้และใช้ประโยชน์จากเงินนั้น

ขอบเขตธุรกิจ

บริษัทจำกัด หรือบริษัทมหาชน จำกัด ที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจบริษัทเครดิตฟองซิเอร์ ตาม พรบ. การประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 สามารถทำธุรกิจโดยการรับฝากรูปของตั๋วสัญญาใช้เงิน และให้สินเชื่อ โดยวิธีรับจำนองอสังหาริมทรัพย์ และการรับซื้ออสังหาริมทรัพย์ด้วยวิธีฝากขาย เท่านั้น