หน้าที่หลักของ ธปท. ประกอบด้วย

• การส่งเสริมและสนับสนุน ให้เกิดความร่วมมือระหว่างผู้ที่เกี่ยวข้องในระบบการชำระเงินภายในประเทศ  เพื่อร่วมพัฒนาระบบการชำระเงิน  รวมถึงการเข้าร่วมเป็นสมาชิกในองค์กรด้านความร่วมมือระหว่างประเทศ ทั้งในระดับภูมิภาคและระดับโลก

• การกำกับดูแลระบบการชำระเงิน เพื่อลดความเสี่ยงด้านต่างๆ และเพิ่มประสิทธิภาพ ของระบบการชำระเงิน  สร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้บริการ  รวมถึงส่งเสริมให้เกิดการแข่งขันระหว่างผู้ให้บริการ

• การเป็นผู้ให้บริการระบบการชำระเงิน ที่สำคัญ เช่น ระบบบาทเนต (BAHTNET) ที่เป็นระบบการชำระเงินมูลค่าสูง  ระบบการหักบัญชีเช็คด้วยวิธีอิเล็กทรอนิกส์ (ECS)

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้เล็งเห็นความสำคัญในการพัฒนาระบบการชำระเงินของไทย และความจำเป็นที่ ธปท. จะต้องมีบทบาทในการริเริ่มพัฒนาและบริหารระบบการชำระเงินให้มีประสิทธิภาพและความมั่นคง ปลอดภัย โดยได้เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2535 และทยอยเปิดให้บริการมาตั้งแต่ปี 2538  สิ่งที่ ธปท. พิจารณาดำเนินการในเวลาต่อมาคือ การกำหนดแนวทางการพัฒนาระบบการชำระเงิน โดยคำนึงถึงความต้องการและพฤติกรรมของผู้ใช้สื่อการชำระเงินต่างๆ ตลอดจนแนวโน้มของพัฒนาการที่ไม่หยุดยั้งของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว รวมทั้งเพื่อลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในระบบการชำระเงิน จึงจำเป็นที่จะต้องมีการกำหนดแผนกลยุทธ์ฯ เพื่อรับมือกับสิ่งท้าทายใหม่ๆ

ที่ผ่านมา ธปท. ได้จัดทำและเผยแพร่แผนกลยุทธ์ระบบการชำระเงิน 2547 (Payment Systems Roadmap 2004)  ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่มีการกำหนดทิศทางด้านระบบการชำระเงินของประเทศ และฉบับล่าสุดคือรายงานแผนกลยุทธ์ระบบการชำระเงิน 2553 (Payment Systems Roadmap 2010)  ข้อเสนอแนะต่างๆ ที่ปรากฎในเอกสารดังกล่าวได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญในระบบการชำระเงิน ได้แก่ กลุ่มธนาคารพาณิชย์  กลุ่มธุรกิจการค้า กลุ่มนักวิชาการอิสระ และ หน่วยงานด้านกำกับดูแลที่เกี่ยวข้อง ทั้งในส่วนของการพัฒนาระบบและการกำกับดูแลให้ระบบการชำระเงินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ มั่นคงปลอดภัย  เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาระบบการชำระเงินของประเทศจากนี้ไปถึงปี 2553