ธปท. ได้ดำเนินการยกระดับสํานักหักบัญชีจังหวัด เพื่อลดระยะเวลาการเรียกเก็บเงินของเช็คภายในจังหวัดจาก 3-7 วันให้เหลือเป็นภายในวันเดียว (one-day clearing) โดยการขยายเขตการหักบัญชีให้ครอบคลุมทุกอําเภอในจังหวัดและจังหวัดใกล้เคียงจากเดิมที่มีการหักบัญชีเฉพาะเช็คภายในอําเภอเมือง นอกจากนี้ได้เพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานด้วยการนําระบบงานคอมพิวเตอร์มาใช้และปรับปรุงวิธีการชําระดุลหักบัญชีระหว่างธนาคารจากเดิมชําระผ่านผู้แทนธนาคารแห่งประเทศไทยที่คลังจังหวัดเป็นการชําระดุลแบบรวมศูนย์ที่ส่วนกลางผ่านระบบบาทเนต

 การยกระดับสํานักหักบัญชีจังหวัดมี ระเบียบ หลักเกณฑ์ และวิธีปฏิบัติมาตรฐาน ดังนี้

(1) ขยายเขตการหักบัญชีให้ครอบคลุมพื้นที่ทุกอําเภอในจังหวัดและจังหวัดข้างเคียง โดยยึดถือเขตเศรษฐกิจที่มีการใช้เช็คระหว่างกันเป็นสําคัญ และอยู่ในวิสัยที่สาขาธนาคารในอําเภอดังกล่าวสามารถส่งเช็คเข้าหักบัญชีได้ตามวงจรของการหักบัญชีเช็คแบบ one-day clearing

(2) เป็นระบบ one-day clearing ซึ่งหมายถึง ระบบการหักบัญชีที่การแลกเช็คการชําระดุลระหว่างธนาคาร และการบันทึกบัญชีลูกค้ากระทําในวันเดียวกัน โดยลูกค้าสามารถถอนเงินสดได้ในวันทําการถัดไป

(3) มีการแต่งตั้งสาขาหลักเป็นผู้แทนธนาคารในการหักบัญชี

(4) ส่งยอดดุลการหักบัญชีประจําวันเข้าชําระดุลที่ธนาคารแห่งประเทศไทยสํานักงานใหญ่

(5) นําระบบคอมพิวเตอร์มาช่วยในการปฏิบัติงานบันทึกข้อมูลเช็คและคำนวณดุลการหักบัญชี

(6) กรณีเช็คคืนของสาขาในอําเภอรอบนอกหรือสาขาห่างไกลให้ส่งภาพถ่ายเช็คคืนทางโทรสารเพื่อการแลกเปลี่ยนกันในรอบเช็คคืนวันทําการถัดไป และส่งเช็คคืนฉบับจริงตามในรอบการหักบัญชีปกติ จึงจะถือเป็นการคืนเช็คอย่างสมบูรณ์

(7) จัดบริการขนส่งเช็คร่วมกันเพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายในการดําเนินงาน

ในการดําเนินงานการหักบัญชีของสํานักหักบัญชีจังหวัด ธนาคารสมาชิกของสํานักหักบัญชีในจังหวัดนั้น ๆ ได้ร่วมกันกําหนดหลักเกณฑ์การปฏิบัติงาน บทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบของธนาคารสมาชิก ตลอดจนบทปรับและการดำเนินการอื่นที่เกี่ยวข้องกับระบบ เพื่อให้ธนาคารสมาชิกถือปฏิบัติ โดยสาขาหลักของธนาคารสมาชิกต้องลงนามร่วมกัน เพื่อแสดงความตกลงยินยอมปฏิบัติตามระเบียบดังกล่าว ซึ่งระเบียบที่ใช้ในแต่ละจังหวัด ส่วนใหญ่เป็นข้อกําหนดมาตรฐานที่เหมือนกัน อาจมีข้อแตกต่างกันบ้างในรายละเอียดบางประการ เช่น อัตราค่าปรับ เป็นต้น

สําหรับการชําระดุลหักบัญชีระหว่างธนาคารของสํานักหักบัญชีจังหวัดต่าง ๆ แบบรวมศูนย์
ที่ส่วนกลาง มีระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการชําระดุลการหักบัญชีระหว่างธนาคารของสํานักหักบัญชีนอกเขตกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2539 และแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2540 กําหนดอํานาจ หน้าที่ และขอบเขตความรับผิดชอบของธนาคารแห่งประเทศไทยในฐานะผู้ให้บริการชําระดุลแก่ธนาคารสมาชิก รวมทั้งกำหนดหน้าที่ให้ธนาคารสมาชิกถือปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และกําหนดเวลาในการชําระดุลการหักบัญชีระหว่างธนาคารซึ่งออกตามระเบียบว่าด้วยการชําระดุล 

กลับสู่ด้านบน

ธนาคารแห่งประเทศไทยได้จัดทำแผนรองรับกรณีฉุกเฉินที่สำคัญดังนี้

(1) กําหนดให้สำนักหักบัญชีจัดหาอุปกรณ์คอมพิวเตอร์สำรอง อุปกรณ์การสื่อสาร และระบบไฟฟ้า ตลอดจนเตรียมพนักงานให้สามารถปฏิบัติงานแทนกันและปฏิบัติงานในระบบ manual ได้ รวมทั้งกําหนดให้มีมาตรการป้องกันไวรัสคอมพิวเตอร์ ในทำนองเดียวกันกำหนดให้ธนาคารสมาชิกมีเครื่องสํารองไว้ที่สาขาหลัก เพื่อรองรับงานของสาขาหลักเองและสาขาย่อยในกรณีอุปกรณ์ขัดข้อง

(2 ) กําหนดแผนการปฏิบัติงานเพื่อรองรับกรณีเกิดเหตุขัดข้องและเหตุฉุกเฉินทั้งด้านสํานักหักบัญชีและธนาคารสมาชิก ตามสถานการณ์ต่าง ๆ เช่น กรณีธนาคารสมาชิกไม่สามารถนําข้อมูลส่งสํานักหักบัญชีได้ตามปกติอันเกิดจากสาขาย่อยหรือสาขาหลักไม่สามารถบันทึกรายการเช็คเรียกเก็บได้ ให้สาขาหลักแจ้งยอดดุลการเรียกเก็บตามเช็คเป็นยอดรวมรายธนาคารเพื่อนําเข้าระบบที่สํานักหักบัญชี หากสํานักหักบัญชีไม่สามารถปฏิบัติงานได้ตามปกติให้ใช้ระบบ manual เป็นต้น

(3) กรณีสํานักหักบัญชีไม่สามารถส่งงบพิสูจน์ฯ เพื่อการชําระดุลด้วยสายสื่อสารให้ส่งทางโทรสารแทน หากไม่สามารถทําได้ให้แจ้งยอดดุลการหักบัญชีสุทธิรายธนาคารทางเครื่องมือสื่อสารอื่น เช่น โทรศัพท์เคลื่อนที่ วิทยุสื่อสาร หรือในกรณีที่ไม่สามารถดําเนินการใด ๆให้เลื่อนการชําระดุลเป็นวันทําการถัดไป

กลับสู่ด้านบน