การเตรียมเป็นเจ้าภาพจัดการประชุม World Bank Group-IMF Annual Meetings ครั้งที่ 46 เมื่อปี 2534 ทำให้ข้าราชการกระทรวงการคลังอย่างคุณสมหมาย ภาษี ต้องรับผิดชอบงานที่ค่อนข้างห่างไกลจากความเชี่ยวชาญในเรื่องเศรษฐกิจและเงินกู้ ตั้งแต่การแสดงนาฏศิลป์สี่ภาคไปจนถึงการสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกในสถานที่จัดเลี้ยง งานในความรับผิดชอบทั้งหมดนี้ได้ถูกรังสรรค์ขึ้นเพื่อสร้างความประทับใจให้ผู้มาเยือน นำไปสู่การสร้างโอกาสต่อยอดให้กับเศรษฐกิจไทย

สิ่งที่ยังแจ่มชัดในความทรงจำของคุณสมหมาย ภาษี ข้าราชการสังกัดสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ยามย้อนนึกถึงการประชุมเมื่อ 35 ปีที่แล้วคือ การได้ร่วมประชุมเรื่องสถานที่จัดงาน หลังจากที่แผนการใช้สถานที่ของเอกชนถูกเปลี่ยน จึงมีการนำเสนอและคัดเลือกสถานที่ใหม่ จนสุดท้ายเหลือ 2 แห่ง คือ ที่ของสวนรถไฟบริเวณจตุจักร และที่ของโรงงานยาสูบเดิม เมื่อคำนึงถึงวัตถุประสงค์ในขณะนั้น พื้นที่ของสวนรถไฟเน้นใช้เพื่อการพัฒนาด้านการคมนาคมขนส่ง พื้นที่ของโรงงานยาสูบจึงเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุดในการสร้างศูนย์การประชุมสำหรับจัดงานประชุมใหญ่

นอกจากการสร้างศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์แล้ว อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญที่คุณสมหมายจำได้อย่างแจ่มชัดคือ การนำเสนอศิลปวัฒนธรรมของประเทศเจ้าภาพ ที่สมัยนี้เรียกว่าเป็น “ซอฟต์พาวเวอร์” โจทย์ที่พูดง่ายแต่ทำยากนี้ทำให้ข้าราชการผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจต้องสลับมาสวมหมวก “ผู้อำนวยการสร้าง” เพิ่มอีกใบ

ราวหนึ่งปีก่อนการประชุม คุณสมหมายได้รับหน้าที่ดูแลฝ่ายจัดซื้อและการแสดง ต้องเดินทางไปพบผู้รับผิดชอบด้านนาฏศิลป์ในวิทยาลัยภูมิภาคต่าง ๆ เพื่อเตรียมการแสดงรำไทยให้แขกต่างชาติได้ชม เมื่อหารือกันแล้วว่าจะนำเสนอชุดการแสดงใดบ้าง นักแสดงก็เริ่มฝึกซ้อม ส่วนข้าราชการกระทรวงการคลังผู้ประสานงานต้องเดินทางไปทั่วทุกภาคเพื่อดูแลความคืบหน้าด้วยตัวเอง

คุณสมหมายเล่าอย่างติดตลกว่า ที่กระทรวงการคลัง งานหลักของเขายังต้องดูแลเรื่องเงินกู้และเศรษฐกิจมหภาค ซึ่งมีส่วนทำให้ใกล้ชิดและคุ้นเคยกับธนาคารโลกในฐานะผู้ให้กู้รายสำคัญ ขณะที่นอกกระทรวงเขาต้องติดตามว่าการแสดงจากทั้งสี่ภาคพร้อมเพียงใด การสลับไปมาระหว่างงานที่ต่างกันเช่นนี้อาจเป็นความยุ่งยากสำหรับหลายคน แต่คุณสมหมายกลับคิดว่าผู้บังคับบัญชามอบหมายงานได้ตรงกับบุคลิกของเขา

“ผมสนุกกับการทำงาน คือทำงานนี้แล้วก็เบรกตรงนี้ ไปทำงานอื่น แล้วเดี๋ยวกลับมาตรงนี้ต่อ มันก็เหนื่อย แต่เหนื่อยแบบสนุก” คุณสมหมายเล่าอย่างอารมณ์ดี

อีกงานหนึ่งที่อยู่ในความรับผิดชอบของคุณสมหมายคืองานเลี้ยงรับรองของรัฐบาลที่สวนอัมพร โดยมีเวลาก่อนการประชุมเพียง 6 เดือน การเตรียมงานเริ่มจากการสำรวจพื้นที่อย่างละเอียดว่ามีอะไรต้องปรับปรุงบ้าง เพื่อให้เป็นสถานที่ที่เหมาะสมกับงานต้อนรับระดับประเทศ

การปรับปรุงสถานที่ใช้เวลาหลายเดือน ทั้งพื้นที่จัดเลี้ยงซึ่งอยู่ในอาคารเป็นหลัก แต่ก็มีการจัดซุ้มอาหาร จัดบรรยากาศในสวน และแนวทางเดินซึ่งเป็นส่วนกลางแจ้ง เมื่อทดลองเปิดไฟ ทุกอย่างก็ออกมาสวยงามอย่างที่ตั้งใจ 

“ผมภูมิใจมาก แต่ก็กังวลว่า ถ้าฝนตกนี่จบเลยเพราะงานเลี้ยงมีทั้งส่วนในร่มและกลางแจ้ง แต่สุดท้ายงานเลี้ยงก็ผ่านไปด้วยดี” คุณสมหมายเล่าอย่างปลาบปลื้ม 

นอกจากเรื่องผลงานที่ออกมาแล้ว สิ่งที่คุณสมหมายจดจำด้วยความประทับใจยังมีเรื่องวิธีการทำงานที่ผู้ใหญ่เปิดทางให้คนรับผิดชอบจัดการปัญหาได้คล่องตัว รับผิดชอบสิ่งที่อยู่ตรงหน้าอย่างเต็มที่ ไม่ต้องกลับไปรอคำตอบสำหรับทุกเรื่อง เขามองว่าความไว้วางใจเช่นนี้สำคัญมากสำหรับงานที่มีรายละเอียดจำนวนมากและกำหนดเวลาชัดเจน คนหน้างานต้องมีโอกาสได้ใช้วิจารณญาณของตัวเองด้วย

ในปีนั้น มีการพระราชทานเลี้ยงรับรองแก่ผู้เข้าร่วมการประชุมที่พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ซึ่งถ่ายทอดสดผ่านโทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจประมาณ 1 ชั่วโมงด้วย แต่ที่ไม่มีใครบอกคุณสมหมายล่วงหน้าคือ ตลอดช่วงเวลาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระบรมราชินีนาถเสด็จพระราชดำเนินไปทรงทักทายและมีพระราชปฏิสันถารกับแขกผู้มาร่วมงานอย่างทั่วถึงนี้ยังไม่มีผู้บรรยายระหว่างการถ่ายทอดสด ในช่วงเวลาที่จวนตัวนั้น ผู้บังคับบัญชาได้เลือกให้คุณสมหมายทำหน้าที่ “ผู้บรรยายจำเป็น” ถ่ายทอดบรรยากาศงานเลี้ยงแบบไม่มีสคริปต์อยู่ร่วมชั่วโมง ถือเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจว่าได้รับความไว้วางใจจากผู้ใหญ่อย่างมาก

เมื่อถามถึงสิ่งที่รัฐบาลไทยและคนไทยจะได้รับนอกจากการประชุมหลัก คุณสมหมายมองว่า การเป็นเจ้าภาพทำให้การนัดหมายพูดคุยง่ายขึ้น เพราะบุคคลจากองค์กรระดับประเทศที่ไทยต้องการหารือด้วยเดินทางมาอยู่ที่นี่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ผู้ว่าการธนาคาร หรือผู้บริหารองค์กรของประเทศต่าง ๆ ประเทศไทยสามารถใช้โอกาสนี้ในการพบปะหารือแบบ bilateral ระหว่างผู้กำหนดนโยบายต่างประเทศกับหน่วยงานราชการและภาคธุรกิจไทยแบบเฉพาะเรื่อง ตั้งแต่เรื่องการลงทุน การค้า การเงิน ไปจนถึงเรื่องซอฟต์พาวเวอร์ได้

เป้าหมายสำคัญคือการสร้างความรู้จักและความไว้ใจซึ่งอาจนำไปสู่ความร่วมมือที่แน่นแฟ้นในอนาคต

“เขามาบ้านเราแล้ว เราก็ต้องรู้จักเขา เขาก็ต้องรู้จักเรา ไม่ใช่เราจะเอาจากเขาหรือเขาเอาจากเรา มันต้องแลกกันในบรรยากาศที่ไม่เอาเปรียบกัน” คุณสมหมายชี้ให้เห็นถึงข้อคิดพร้อมขยายความต่อว่า สิ่งที่ไทยควรเตรียมไปสนทนาไม่จำเป็นต้องคิดขึ้นใหม่ ประเทศไทยมีจุดแข็งอยู่แล้ว ทั้งอาหารและการแปรรูปอาหาร สุขภาพ wellness และสาธารณสุข งานครั้งนี้เป็นโอกาสพาคนที่มีอำนาจตัดสินใจไปเห็นของจริง เชื่อมผู้กำหนดนโยบายเข้ากับผู้ประกอบการและผู้เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชนไทย และเปลี่ยนคำว่า ซอฟต์พาวเวอร์ ให้เป็นรูปธรรมที่จับต้องได้

คุณสมหมายย้ำว่า เมื่อไทยได้รับโอกาสแล้วก็ต้องทำให้ดีที่สุด 

“โอกาสอย่างนี้ไม่ได้เกิดบ่อย คนมาถึงบ้านแล้ว เราต้องทำให้เกิดประโยชน์สูงสุด โอกาสนี้ต้องทำ” คุณสมหมายย้ำ 

ผู้เขียน : กองบรรณาธิการ พระสยาม BOT Magazine