URBANIZATION การขยายตัวของเมืองในภูมิภาค
จิรวัฒน์ ภู่งาม | ธีรพัฒน์ เขื่อนปัญญา | ธวัชชัย ยาวินัง* สำนักงานภาคเหนือ ธนาคารแห่งประเทศไทย * คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
09 ต.ค. 2566
ทั่วโลกและประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ความเป็นเมือง (Urbanization) ซึ่งเป็นพลังการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก ช่วยสร้างโอกาสในการทำงาน เพิ่มรายได้ เข้าถึงโครงสร้างพื้นฐาน และเกิดประโยชน์จากการรวมกลุ่ม แต่ต้องอาศัยการวางแผนและบริหารจัดการอย่างเหมาะสม ในกรณีของไทยความเป็นเมืองไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในส่วนกลางเท่านั้น แต่เมืองหลักในภูมิภาคหลายแห่งกำลังเติบโตเช่นกัน สะท้อนจากการขยายตัวของพื้นที่สิ่งปลูกสร้างในหลายพื้นที่และการเคลื่อนย้ายของประชากร พลวัตความเป็นเมืองหากได้รับการสนับสนุนและวางแผนที่ดี ในอนาคตเมืองเหล่านี้จะเป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยต่อไป
การเติบโตของเมืองสัมพันธ์กับเศรษฐกิจและความเป็นอยู่
การวางแผนและจัดการเมืองที่ดีเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อสร้างรายได้และการเติบโตอย่างยั่งยืน ลดปัญหาคนจนเมือง ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการสาธารณะ ที่อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคมได้
กรุงเทพฯ คือ หนึ่งในเมืองเอกนครที่มีประชากรหนาแน่น ต้องเผชิญปัญหาจราจรที่กระทบต่อเศรษฐกิจและสังคม รวมทั้งถูกจัดอยู่อันดับท้ายๆ เรื่องความมั่นคงและความปลอดภัย ปัญหาความเป็นอยู่ของผู้อาศัยในเมือง ความเหลื่อมล้ำทางสังคมและรายได้ และการถูกกีดกันออกจากเมืองที่เติบโต
เมืองหลักในภูมิภาคหลายแห่งกำลังเติบโต สะท้อนจากพื้นที่สิ่งปลูกสร้างที่เพิ่มขึ้น และทิศทางการเคลื่อนย้ายประชากรเข้าสุทธิ แต่ส่วนใหญ่การเติบโตยังกระจุกในบางเมืองหลักของภาค และขยายตัวในเขตอำเภอเมืองเป็นหลัก
เชียงใหม่ เมืองเอกนครของภาคเหนือ กิจกรรมทางเศรษฐกิจและประชากรกระจุกตัวใน จ.เชียงใหม่ และเห็นการขยายตัวของสิ่งปลูกสร้างออกไปรอบๆ เขตอำเภอเมือง
ยังมีเมืองขนาดกลางอีกหลายแห่ง ที่มีโอกาสเติบโต ในระยะข้างหน้าการเติบโตของเมืองขนาดกลางคืออนาคต หลายงานศึกษาชี้ให้เห็นว่า ควรเพิ่มโอกาสให้พื้นที่ร่วมตัดสินใจอนาคตของเมืองด้วย
ถอดบทเรียน Urbanization จากต่างประเทศ เกิดจากการพัฒนาใน 2 องค์ประกอบ คือ (1) เมืองได้รับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะระบบขนส่งและผังเมือง เพื่อให้เมืองเติบโตและน่าอยู่ และ (2) เมืองถูกวางเป้าหมายในการพัฒนาที่ชัดเจน ซึ่งภาคเอกชนจะเป็นผู้ตัดสินใจลงทุน ขณะที่ภาครัฐสร้างระบบนิเวศน์ที่เหมาะสมให้