“หนี้ครัวเรือน" ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของประชาชน และเป็นปัจจัยฉุดรั้งการใช้จ่ายและศักยภาพการเติบโตของเศรษฐกิจไทยมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะลูกหนี้กลุ่มเปราะบางที่รายได้ยังฟื้นตัวช้าและมีภาระหนี้ที่ต้องจ่ายในแต่ละเดือนสูง ทําให้หลายคนเริ่มมีปัญหาผิดนัดชําระหนี้ เสี่ยงเป็นหนี้เสีย และส่งผลเสียต่อการบริโภคและกิจกรรมทางเศรษฐกิจในระยะข้างหน้า

โครงการ “ปิดหนี้ไว ไปต่อได้” ที่ ธปท. ผลักดันร่วมกับกระทรวงการคลัง และสถาบันการเงิน ซึ่งเริ่มตั้งแต่วันที่ 5 มกราคม 2569 จะเข้ามาช่วยลดภาระการชําระหนี้ให้กับครัวเรือน ทําให้มีสภาพคล่องและความมั่นคงทางการเงินมากขึ้น โดยเฉพาะลูกหนี้กลุ่มเปราะบาง

กลไกสําคัญของมาตรการนี้ก็คือ การซื้อหนี้รายย่อยผ่านบริษัทบริหารสินทรัพย์ (AMC) เพื่อเปิดโอกาสให้ลูกหนี้เสีย (NPLs) ที่ค้างชําระเงินต้นหรือดอกเบี้ยเกินกว่า 90 วัน นับแต่วันถึงกําหนดชําระ และมีมูลค่าหนี้ (รวมทุกประเภทสินเชื่อกับผู้ให้บริการทางการเงินทุกแห่ง ณ วันที่ 30 กันยายน 2568) ไม่เกิน 100,000 บาทต่อราย ได้ปรับโครงสร้างหนี้ เพื่อปิดจบหนี้ให้เร็วขึ้น จนกลับมามีประวัติที่ดี และมีโอกาสเข้าถึงสินเชื่อในระบบได้อีกครั้ง

การแถลงข่าวร่วมระหว่าง ธปท. และคณะกรรมการนโยบายเศรษฐกิจเห็นชอบมาตรการแก้ไขปัญหาหนี้ภาคประชาชนผ่านการซื้อและโอนหนี้เสียออกจากผู้ให้บริการทางการเงินมายัง AMC และทําการปรับปรุงโครงสร้างหนี้แบบผ่อนปรน เพื่อแก้ไขปัญหาหนี้ภาคประชาชน

หัวใจสําคัญของโครงการนี้ก็คือ การยกระดับบริษัท บริหารสินทรัพย์สุขุมวิท จํากัด (SAM) ให้ทําหน้าที่เป็น Social AMC และเข้ามาช่วยเหลือประชาชนโดยไม่แสวงหากําไรด้วยวิธีการ ดังนี้

1.   ช่วยเหลือลูกหนี้ด้วยการรับชื้อหนี้และปรับโครงสร้างหนี้แบบผ่อนปรน

กลไกของโครงสร้างจะดําเนินการผ่าน SAM ซึ่งจะเข้ามารับซื้อหนี้เสียที่ไม่มีหลักประกัน ซึ่งครอบคลุมถึงหนี้คงเหลือของสินเชื่อที่เคยมีหลักประกันจากเจ้าหนี้เดิมด้วย การปรับโครงสร้างหนี้ให้ผ่อนปรนมากยิ่งขึ้นจะช่วยให้ลูกหนี้สามารถตั้งหลักใหม่ได้

ในระยะแรก จะเริ่มที่ลูกหนี้ของธนาคารพาณิชย์และบริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคารพาณิชย์ ที่จะได้รับการโอนหนี้ และช่วยเหลือต่อโดย SAM และในระยะถัดไปอาจพิจารณาขยายความช่วยเหลือไปยังลูกหนี้ของผู้ให้บริการทางการเงินอื่น เช่น non-bank ตามความเหมาะสมต่อไป

โครงการนี้มี 2 มาตรการย่อยให้ลูกหนี้ได้เลือก ได้แก่ “จ่ายปิดจบหนี้” โดยลูกหนี้สามารถชําระคืนหนี้บางส่วนเพื่อปิดบัญชีได้ทันที หรือ “ผ่อนชําระเป็นงวด” โดยลดภาระหนี้บางส่วน และผ่อนชําระหนี้ ที่เหลือเป็นงวด โดยมีระยะเวลาผ่อนสูงสุด 3 ปี

อย่างไรก็ดี โครงการนี้เป็นมาตรการเฉพาะกิจที่จะทําเพียงครั้งเดียว เพื่อลดความเสี่ยงด้านวินัยทางการเงิน (moral hazard)

2.   ลดภาระ สร้างโอกาสเข้าถึงสินเชื่อใหม่ให้ลูกหนี้

ประโยชน์ที่ลูกหนี้จะได้รับจากการเข้าร่วมโครงการ “ปิดหนี้ไว ไปต่อได้” ก็คือ ภาระหนี้ที่ลดลง ซึ่งจะช่วยให้ลูกหนี้เสียกลับมาตั้งหลักและมีประวัติชําระหนี้ในเครดิตบูโรที่ดีได้ รวมถึงมีโอกาสปิดจบหนี้เร็วขึ้น ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสเข้าถึงสินเชื่อใหม่ในระบบในอนาคต ทุกภาคส่วนที่ร่วมกันผลักดันโครงการนี้ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าการช่วยเหลือลูกหนี้รายย่อยจํานวนมากให้กลับมาตั้งหลักทางการเงินได้ จะช่วยให้คนเหล่านั้นสามารถกลับเข้าสู่ระบบการเงินได้อย่างยั่งยืน

งานแถลงข่าวโครงการ "ปิดหนี้ไว ไปต่อได้” ที่เป็นความร่วมมือระหว่าง ธปท. กระทรวงการคลัง สมาคมธนาคารไทย SAM NCB และหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง